Đau khuỷu và cổ tay

Triệu chứng này là gì

Từ khuỷu xuống bàn tay là một chuỗi khớp nhỏ được điều khiển bởi rất nhiều gân chạy dài, phần lớn xuất phát từ hai mấu xương hai bên khuỷu rồi đi qua cổ tay để tới các ngón. Chuỗi này chịu tải mỗi khi cầm nắm, xoay vặn hay tì đè, và chính các điểm bám gân cùng các đường hầm hẹp mà gân đi qua là nơi hay đau nhất.

Đặc điểm giúp định hướng nhiều nhất là động tác nào làm đau tăng lên. Đau mặt ngoài khuỷu tăng khi nắm chặt hoặc ngửa cổ tay là một kiểu; đau mặt trong khuỷu tăng khi gập cổ tay là kiểu khác; đau cổ tay phía ngón cái tăng khi bế trẻ hoặc vắt khăn lại là kiểu thứ ba. Tê rần các ngón về đêm lại gợi chèn ép thần kinh chứ không phải viêm gân.

Phần lớn các trường hợp bắt đầu âm thầm sau một giai đoạn tăng khối lượng công việc tay, chứ không sau một chấn thương rõ ràng. Vì vậy người bệnh thường không nhớ được thời điểm bắt đầu.

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Đau dữ dội ngay sau chấn thương, kèm biến dạng, không cử động được hoặc nghe tiếng rắc
• Bàn tay hoặc cẳng tay sưng căng, tê và tái lạnh, đau tăng nhanh không giảm khi nghỉ
• Khớp sưng nóng đỏ kèm sốt
• Yếu rõ khi duỗi cổ tay hoặc duỗi ngón, khiến bàn tay rủ xuống
• Vết thương hở ở vùng khớp hoặc vết đâm xuyên, kể cả nhỏ
• Mất cảm giác lan rộng hoặc không cầm nắm được đồ vật

Những nguyên nhân có thể gặp

• Viêm điểm bám gân mặt ngoài khuỷu, liên quan tới động tác nắm và ngửa cổ tay lặp lại
• Viêm điểm bám gân mặt trong khuỷu, liên quan tới động tác gập cổ tay và cầm nắm
• Viêm bao gân vùng cổ tay phía ngón cái, hay gặp ở người mới chăm trẻ nhỏ
• Hội chứng ống cổ tay, gây tê rần các ngón về đêm và yếu dần cơ gò cái
• Thoái hóa khớp bàn ngón hoặc khớp cổ tay
• Viêm khớp dạng thấp, thường đối xứng hai bên kèm cứng khớp buổi sáng kéo dài
• Gút, biểu hiện bằng đợt sưng nóng đỏ đau dữ dội ở một khớp
• Chèn ép rễ thần kinh cổ, đau lan từ cổ xuống tay theo một dải
• Nang bao hoạt dịch ở cổ tay, khối tròn mềm nổi lên rồi có thể tự xẹp

Danh sách trên liệt kê ngang hàng và không xếp theo mức phổ biến. Nhiều nguyên nhân trong số này gây đau ở cùng một vùng, nên việc phân biệt dựa vào các nghiệm pháp khám cụ thể chứ không dựa vào vị trí đau.

Lời khuyên

• Giảm tải chứ không nghỉ hoàn toàn: tạm ngừng động tác gây đau nhiều nhất nhưng vẫn cử động nhẹ nhàng, vì bất động lâu làm khớp cứng và gân yếu đi
• Chườm mát mười lăm phút vài lần mỗi ngày trong giai đoạn đau nhiều, qua một lớp khăn mỏng
• Điều chỉnh chỗ làm việc: khuỷu gập khoảng vuông góc, cổ tay thẳng, màn hình ngang tầm mắt, tránh tì cạnh bàn cứng vào cổ tay
• Nghỉ ngắn một tới hai phút sau mỗi ba mươi phút làm việc tay lặp lại, xoay và duỗi nhẹ cổ tay
• Dùng dụng cụ có cán to và mềm, giảm lực bóp khi cầm nắm
• Chia nhỏ vật nặng thành nhiều lần bê thay vì bê một lần, và bê sát người
• Với tê tay về đêm, giữ cổ tay thẳng khi ngủ và tránh gối đầu lên tay
• Tập kéo giãn nhẹ nhóm cơ cẳng tay mỗi ngày, giữ mỗi lần khoảng hai mươi giây, dừng lại nếu đau tăng
• Đeo nẹp cổ tay nếu bác sĩ có chỉ định, thường dùng ban đêm; loại và thời gian đeo cần được hướng dẫn chứ không tự chọn
• Không xoa bóp mạnh, không giật nắn khớp và không đắp lá lên vùng đang sưng nóng
• Ghi lại động tác nào làm đau tăng và nghề nghiệp hay thói quen nào lặp lại động tác đó

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên đi khám khi đau kéo dài quá ba tuần dù đã giảm tải, khi đau làm mất ngủ, khi có tê hoặc yếu tay, khi khớp sưng lên, khi cầm nắm yếu đi rõ rệt, và khi đau xuất hiện đối xứng ở cả hai bên kèm cứng khớp buổi sáng trên nửa giờ.

Chuyên khoa phù hợp là Cơ xương khớp, hoặc Chấn thương chỉnh hình nếu khởi phát sau chấn thương. Buổi khám thường gồm sờ tìm điểm đau chính xác, các nghiệm pháp làm căng từng gân, thử sức cơ và cảm giác; tùy hướng nghi ngờ có thể thêm siêu âm phần mềm, xét nghiệm máu hoặc đo dẫn truyền thần kinh.