Đau ngực

Triệu chứng này là gì

Đau ngực là cảm giác đau, tức nặng, bỏng rát hoặc khó chịu ở vùng lồng ngực, tính từ nền cổ xuống tới bờ sườn. Vùng này chứa tim, hai lá phổi, thực quản, các mạch máu lớn, cùng xương sườn với các cơ và sụn bám vào chúng. Bất kỳ cấu trúc nào trong số đó bị kích thích cũng có thể gây đau ở gần như cùng một chỗ, nên vị trí đau tự nó không cho biết nguyên nhân.

Điều khiến đau ngực khác các triệu chứng khác là khoảng cách quá xa giữa hai đầu của thang mức độ. Cùng một cơn đau giữa ngực có thể chỉ là căng cơ sau khi bê vác, cũng có thể là dấu hiệu cơ tim đang không nhận đủ máu. Vì vậy cách an toàn là loại trừ nhóm nguy hiểm trước, chứ không phải đoán xem nguyên nhân nào hay gặp hơn.

Những chi tiết giúp ích nhiều cho buổi khám gồm: cơn đau khởi phát trong hoàn cảnh nào, kéo dài bao lâu, có lan lên cổ hàm hay xuống tay không, tăng lên khi gắng sức hay khi hít sâu, và có kèm khó thở, vã mồ hôi hay buồn nôn không. Ghi lại ngay khi còn nhớ rõ giúp bác sĩ định hướng nhanh hơn nhiều.

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Đau hoặc tức nặng như bị đè ở giữa ngực kéo dài trên vài phút và không giảm khi ngồi nghỉ
• Đau ngực lan lên cổ, hàm dưới, vai hoặc lan xuống mặt trong cánh tay
• Đau ngực kèm vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, da tái nhợt hoặc cảm giác sắp ngất
• Đau ngực kèm khó thở tăng dần, thở nhanh nông, hoặc môi và đầu ngón tay tím
• Cơn đau dữ dội xuất hiện đột ngột như xé, xuyên ra sau lưng giữa hai bả vai
• Đau ngực kèm ho ra máu, hoặc kèm sưng đau một bên bắp chân
• Đau ngực mới xuất hiện ở người đã biết có bệnh mạch vành, đái tháo đường hoặc từng can thiệp tim

Với nhóm dấu hiệu này, việc cần làm là gọi cấp cứu hoặc tới cơ sở y tế gần nhất ngay, không tự lái xe và không chờ xem cơn đau có tự hết hay không.

Những nguyên nhân có thể gặp

• Cơ tim thiếu máu nuôi khi lòng động mạch vành bị hẹp, đau thường khởi phát lúc gắng sức và dịu khi nghỉ
• Viêm màng ngoài tim, đau tăng khi nằm ngửa và dễ chịu hơn khi ngồi cúi người ra trước
• Bệnh lý thực quản và dạ dày như trào ngược, co thắt thực quản hay loét, gây bỏng rát sau xương ức liên quan tới bữa ăn
• Căng cơ thành ngực hoặc viêm sụn sườn, đau tăng rõ khi ấn đúng điểm hoặc khi xoay người
• Bệnh lý phổi và màng phổi như viêm phổi, tràn khí màng phổi, đau tăng khi hít sâu hoặc khi ho
• Tắc mạch phổi, thường đi cùng khó thở xuất hiện đột ngột và nhịp tim nhanh
• Đau dây thần kinh liên sườn, đôi khi kèm ban zona dọc một bên ngực
• Cơn hoảng sợ và lo âu, đau đi cùng hồi hộp, tê quanh miệng và cảm giác hụt hơi

Danh sách trên liệt kê ngang hàng và không xếp theo mức phổ biến. Nguyên nhân do lo âu chỉ được kết luận sau khi nhóm nguyên nhân tim, phổi và mạch máu đã được loại trừ.

Lời khuyên

• Dừng ngay việc đang làm và ngồi nghỉ khi cơn đau xuất hiện, không cố hoàn thành nốt phần việc nặng
• Nới lỏng quần áo chật ở cổ và ngực, thở chậm và đều thay vì cố hít thật sâu liên tục
• Không tự lái xe khi đang đau ngực; nhờ người khác đưa đi hoặc gọi cấp cứu nếu cơn đau thuộc nhóm dấu hiệu phía trên
• Ghi lại thời điểm, hoàn cảnh khởi phát và thời gian kéo dài của từng cơn để bác sĩ nhìn ra quy luật
• Với cơn đau tăng khi ấn vào thành ngực hoặc khi xoay người, tránh bê vác và vươn tay quá đầu trong vài ngày
• Với cảm giác bỏng rát sau xương ức liên quan bữa ăn, chia nhỏ bữa, bớt rượu bia và cà phê đặc, không nằm ngay sau ăn
• Bỏ thuốc lá và tránh hít khói thuốc thụ động, đây là việc tác động trực tiếp lên cả mạch vành lẫn phổi
• Vận động đều đặn ở mức vừa sức và tăng dần, thay vì gắng sức đột ngột sau một thời gian dài ít vận động
• Theo dõi huyết áp, đường máu, mỡ máu theo lịch hẹn nếu đã được chẩn đoán các tình trạng này

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên đi khám sớm với mọi cơn đau ngực mới xuất hiện, kể cả khi cơn đã tự hết. Cần đi khám khi cơn lặp lại theo một hoàn cảnh cố định như mỗi lần leo cầu thang, khi mức gắng sức gây đau ngày một thấp đi, khi cơn kéo dài hơn hoặc dày lên so với trước, và khi đau kéo dài nhiều tuần dù không dữ dội.

Chuyên khoa nên đến trước là Tim mạch, vì nhóm cần loại trừ gấp nhất nằm ở đó; nếu kết quả không hướng về tim, bác sĩ sẽ chuyển tiếp sang Tiêu hóa, Hô hấp hoặc Cơ xương khớp. Buổi khám thường gồm hỏi kỹ tính chất cơn đau, đo huyết áp, nghe tim phổi, ấn khám thành ngực và đo điện tim.