Đau vùng chậu kéo dài

Triệu chứng này là gì

Vùng chậu là nơi tập trung nhiều cơ quan trong một không gian hẹp: tử cung và buồng trứng, bàng quang, đoạn cuối ruột già và trực tràng, cùng nhóm cơ sàn chậu đỡ toàn bộ phía dưới. Tất cả chia sẻ chung một phần đường dẫn truyền cảm giác, nên đau từ bất kỳ cơ quan nào cũng được cảm nhận ở cùng một vùng mơ hồ.

Đau vùng chậu kéo dài thường được hiểu là đau ở bụng dưới hoặc trong khung chậu duy trì trên sáu tháng, liên tục hoặc lặp lại thành đợt, đủ để ảnh hưởng tới sinh hoạt. Kiểu đau rất đa dạng: âm ỉ nặng trì, quặn từng cơn, rát bỏng, hoặc cảm giác tức nặng như có vật đè xuống.

Điểm khác biệt lớn nhất so với đau cấp là đây hiếm khi chỉ có một nguyên nhân. Sau nhiều tháng, đau kéo theo căng cơ sàn chậu, thay đổi tư thế, mất ngủ và lo lắng — và chính những thứ này lại duy trì cơn đau ngay cả khi nguyên nhân ban đầu đã ổn.

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Đau bụng dưới dữ dội xuất hiện đột ngột, kèm nôn hoặc ngất
• Đau kèm sốt cao, ớn lạnh và ra dịch hôi từ âm đạo
• Đau kèm ra máu âm đạo nhiều bất thường, hoặc ra máu ở người đang mang thai
• Đau kèm bí tiểu, không đi ngoài và không trung tiện được
• Đau kèm sụt cân nhanh, bụng to dần hoặc sờ thấy khối
• Ra máu âm đạo sau mãn kinh, dù ít

Những nguyên nhân có thể gặp

• Lạc nội mạc tử cung, đau thường nặng lên quanh kỳ kinh và khi quan hệ
• U xơ tử cung, kèm kinh nhiều và cảm giác nặng tức vùng bụng dưới
• Viêm vùng chậu mạn tính sau nhiễm khuẩn, có thể để lại dính
• Ứ trệ tĩnh mạch vùng chậu, đau tăng khi đứng lâu và về cuối ngày
• Rối loạn cơ sàn chậu, cơ co thắt kéo dài gây đau và khó tiểu, khó đại tiện
• Hội chứng ruột kích thích và táo bón kéo dài
• Viêm bàng quang kẽ, đau tăng khi bàng quang đầy và giảm sau khi đi tiểu
• Đau nguồn gốc cơ xương từ khớp cùng chậu hoặc thành bụng
• Sa các tạng vùng chậu, gây cảm giác có khối tụt xuống, nặng lên về chiều

Danh sách trên liệt kê ngang hàng và không xếp theo mức phổ biến. Việc có nhiều nguyên nhân cùng tồn tại là chuyện thường gặp, nên tìm ra một nguyên nhân không có nghĩa là đã tìm hết.

Lời khuyên

• Ghi nhật ký đau ít nhất hai chu kỳ: mức đau theo thang mười, vị trí, thời điểm trong chu kỳ kinh, liên quan tới ăn uống, đi tiểu, đi ngoài và quan hệ
• Chườm ấm vùng bụng dưới hoặc thắt lưng khi đau, kết hợp nằm nghiêng co gối
• Tập thở bằng bụng và thả lỏng sàn chậu, vì gồng liên tục vùng này là yếu tố duy trì đau rất hay bị bỏ sót
• Không nhịn tiểu và không nhịn đi ngoài, hai thói quen này làm cơ sàn chậu co thắt thêm
• Ăn đủ chất xơ và uống đủ nước để tránh táo bón, vì rặn nhiều làm nặng cả đau lẫn sa tạng
• Duy trì vận động nhẹ đều đặn như đi bộ, yoga nhẹ hoặc bơi; nằm nghỉ dài ngày làm đau kéo dài hơn
• Tránh đứng liên tục nhiều giờ và tránh bê vật nặng nếu đau tăng khi đứng lâu
• Nói với bạn đời khi đau lúc quan hệ và thử tư thế khác hoặc dừng lại, thay vì chịu đựng
• Chú ý giấc ngủ, vì thiếu ngủ làm ngưỡng chịu đau hạ xuống rõ rệt
• Tập cơ sàn chậu theo hướng dẫn của chuyên viên; tự tập siết cơ khi cơ đang co thắt quá mức có thể làm đau nặng thêm
• Không tự thụt rửa sâu âm đạo và không tự dùng các sản phẩm đặt không rõ nguồn gốc

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên đi khám khi đau kéo dài quá ba tháng, khi đau tăng dần theo tháng, khi ảnh hưởng tới công việc hoặc giấc ngủ, khi đau lúc quan hệ, khi kèm thay đổi về kinh nguyệt, đi tiểu hay đi ngoài, và khi có cảm giác khối tụt xuống ở vùng kín. Không nên coi đau bụng dưới kéo dài là chuyện phải chịu đựng vì đã quen.

Chuyên khoa phù hợp là Sản phụ khoa; nhiều trường hợp cần phối hợp thêm Tiêu hóa, Tiết niệu hoặc phục hồi chức năng sàn chậu. Buổi khám thường gồm hỏi kỹ liên hệ giữa cơn đau với chu kỳ và với các chức năng bài tiết, khám bụng và khám phụ khoa, siêu âm; tùy hướng nghi ngờ có thể cần thêm thăm dò khác. Nhật ký đau là thứ có giá trị nhất mang theo.