Điếc đột ngột

Tổng quan

Điếc đột ngột là tình trạng sức nghe giảm mạnh trong vòng vài giờ tới ba ngày, hầu hết chỉ ở một bên tai. Tổn thương nằm ở ốc tai hoặc dây thần kinh nghe, tức ở phần tiếp nhận âm thanh chứ không phải phần dẫn truyền — điều này giải thích vì sao lấy ráy tai hay thông mũi đều không giúp gì.

Phần lớn trường hợp không tìm được nguyên nhân rõ ràng. Các giả thuyết gồm nhiễm virus ở tai trong, rối loạn tuần hoàn nuôi ốc tai, và phản ứng tự miễn. Một số ít có nguyên nhân xác định được như chấn thương áp lực, bệnh lý thần kinh, hoặc tác dụng của một số thuốc.

Điều quan trọng nhất và cũng là lý do tồn tại của bài này: đây là cấp cứu tai mũi họng, cửa sổ điều trị chỉ tính bằng ngày. Khả năng hồi phục cao nhất khi được xử trí trong vòng bảy ngày đầu, và giảm rất nhanh sau đó. Chậm vài tuần thường đồng nghĩa với mất sức nghe vĩnh viễn ở tai đó.

Vấn đề là triệu chứng rất dễ bị quy nhầm cho những thứ vô hại: người bệnh tưởng tai bị bít do ráy, do nước vào tai sau khi tắm, hay do cảm cúm — rồi tự ngoáy tai, tự nhỏ thuốc và chờ vài tuần. Đây là kịch bản làm mất cơ hội điều trị thường gặp nhất.

Nguyên tắc cần nhớ rất đơn giản: nghe kém đột ngột một bên là lý do đi khám trong vòng hai mươi bốn giờ, kể cả khi không đau và không sốt. Nếu đã lấy hết ráy mà vẫn nghe kém thì càng phải đi ngay.

Các biểu hiện thường gặp

• Sức nghe một bên giảm mạnh trong vòng vài giờ tới ba ngày
• Nhiều người phát hiện ngay khi vừa thức dậy buổi sáng
• Ù tai hoặc tiếng vo ve liên tục ở tai bệnh
• Cảm giác tai bị bít, đầy tức nhưng không đau
• Nghe méo tiếng, âm thanh nghe như bị vỡ hoặc lệch cao độ
• Khó nghe điện thoại ở bên tai bệnh
• Khó xác định hướng phát ra âm thanh
• Chóng mặt hoặc mất thăng bằng ở một số trường hợp

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Nghe kém đột ngột một bên — bản thân triệu chứng này đã là lý do đi khám ngay
• Nghe kém kèm chóng mặt xoay tròn dữ dội và nôn
• Nghe kém kèm méo miệng hoặc yếu nửa mặt
• Nghe kém kèm yếu tay chân, nói khó hoặc nhìn đôi
• Nghe kém sau chấn thương đầu hoặc sau khi lặn
• Đau đầu dữ dội đột ngột kèm nghe kém
• Nghe kém vẫn còn sau khi đã lấy sạch ráy tai

Lời khuyên

• Đi khám Tai Mũi Họng trong vòng hai mươi bốn giờ khi nghe kém đột ngột một bên, đây là việc quan trọng nhất và không có ngoại lệ
• Đừng chờ xem có tự hồi phục không, vì mỗi ngày trôi qua đều làm giảm khả năng lấy lại sức nghe
• Không tự ngoáy tai, không tự lấy ráy và không nhỏ bất cứ thứ gì vào tai với hy vọng tai sẽ thông trở lại
• Không tự dùng thuốc mua ngoài hiệu hay thuốc theo mách bảo, vì việc này chỉ làm mất thêm thời gian
• Ghi lại chính xác thời điểm bắt đầu nghe kém và mọi việc xảy ra trước đó, vì thời gian là yếu tố quyết định hướng xử trí
• Nói rõ với bác sĩ nếu vừa đi máy bay, vừa lặn, vừa bị chấn thương đầu, hoặc vừa dùng thuốc mới
• Nghỉ ngơi, tránh tiếng ồn lớn và tránh gắng sức trong giai đoạn cấp
• Không đi máy bay và không lặn cho tới khi bác sĩ cho phép
• Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia, vì cả hai ảnh hưởng tới tuần hoàn nuôi tai trong
• Kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu nếu đang mắc, bởi chúng liên quan tới tuần hoàn vi mạch ở tai trong
• Tuân thủ đầy đủ lịch theo dõi và đo thính lực lặp lại, vì đây là cách duy nhất biết sức nghe có đang hồi phục hay không

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Đi khám ngay trong ngày với mọi trường hợp nghe kém đột ngột một bên, kể cả khi không đau, không sốt và không có triệu chứng gì khác. Cần đi cấp cứu khi kèm chóng mặt dữ dội, méo miệng, yếu tay chân hoặc nói khó — vì các dấu hiệu này gợi ý nguyên nhân ở não cần loại trừ ngay.

Bác sĩ soi tai để loại trừ các nguyên nhân dẫn truyền như nút ráy, dịch trong tai giữa hay thủng màng nhĩ. Bước quyết định là đo thính lực, vì nó xác định mức giảm nghe và phân biệt điếc tiếp nhận với điếc dẫn truyền — hai nhóm có hướng xử trí hoàn toàn khác nhau.

Chụp cộng hưởng từ thường được chỉ định để loại trừ tổn thương ở dây thần kinh nghe và vùng góc cầu tiểu não. Điều trị được bắt đầu càng sớm càng tốt, thường ngay khi có kết quả thính lực chứ không chờ đủ mọi thăm dò. Sau đó, đo thính lực được lặp lại theo lịch để theo dõi mức hồi phục — và đây là lý do cần giữ đúng các lần hẹn.