Hội chứng ống cổ tay

Tổng quan

Ống cổ tay là một đường hầm hẹp ở mặt lòng cổ tay, đáy và hai bên là xương, mái là một dây chằng dày bắc ngang. Đi trong đường hầm này có các gân gấp ngón tay và dây thần kinh giữa. Khi áp lực trong ống tăng lên, dây thần kinh giữa bị ép và dẫn truyền kém đi, gây tê và đau ở vùng nó chi phối.

Vùng chi phối của dây thần kinh giữa rất đặc trưng và là chìa khoá nhận biết: ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một nửa ngón đeo nhẫn phía ngón cái. Ngón út không bị tê — chi tiết này phân biệt khá tốt với chèn ép rễ thần kinh cổ hay chèn ép dây thần kinh trụ.

Triệu chứng nặng nhất về đêm và làm người bệnh tỉnh giấc, phải vẩy tay hoặc buông thõng tay xuống thành giường một lúc mới đỡ. Nhóm nguy cơ gồm người làm việc lặp lại động tác cổ tay nhiều giờ, phụ nữ mang thai, người mắc đái tháo đường, suy giáp, viêm khớp dạng thấp, và người thừa cân. Nếu để chèn ép kéo dài, cơ vùng gò cái teo dần và mất lực đối chiếu ngón cái — tổn thương này hồi phục rất chậm hoặc không hồi phục.

Các biểu hiện thường gặp

• Tê buốt ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và nửa ngón đeo nhẫn, ngón út không bị
• Tê nặng nhất về đêm, làm tỉnh giấc và phải vẩy tay mới đỡ
• Tê tăng khi lái xe, cầm điện thoại lâu hoặc gấp cổ tay kéo dài
• Cảm giác châm chích như kim châm ở đầu các ngón tay
• Yếu lực cầm nắm, hay đánh rơi đồ vật nhỏ
• Khó thực hiện các động tác tinh tế như cài cúc áo, xâu kim
• Teo cơ ở gò ngón cái ở giai đoạn muộn
• Đau có thể lan ngược lên cẳng tay

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Yếu tay tăng nhanh trong vài ngày kèm teo cơ thấy rõ
• Mất hoàn toàn cảm giác ở các ngón tay
• Bàn tay lạnh, tái hoặc tím kèm đau dữ dội
• Tê tay xuất hiện đột ngột kèm yếu nửa người hoặc nói khó
• Sưng nóng đỏ vùng cổ tay kèm sốt cao

Lời khuyên

• Đeo nẹp cổ tay giữ tư thế thẳng khi ngủ, đây là biện pháp đơn giản và hiệu quả rõ nhất với triệu chứng ban đêm
• Giữ cổ tay ở tư thế thẳng khi làm việc, không gập lên hay gập xuống kéo dài
• Đặt bàn phím và chuột thấp ngang khuỷu, dùng đệm kê cổ tay và giữ khuỷu sát người
• Nghỉ năm phút sau mỗi bốn mươi lăm phút làm việc dùng tay, tranh thủ duỗi và xoay nhẹ cổ tay
• Tập các bài trượt gân và trượt thần kinh theo hướng dẫn của kỹ thuật viên, làm nhẹ nhàng và đều đặn
• Tránh cầm dụng cụ rung như máy khoan, máy đầm trong thời gian dài, hoặc đeo găng chống rung nếu công việc bắt buộc
• Đổi cách cầm điện thoại và tránh giữ tay gập lâu khi lái xe hoặc đi xe máy đường dài
• Kiểm soát tốt đường huyết và chức năng tuyến giáp nếu đang mắc các bệnh này, vì chúng làm nặng thêm chèn ép
• Giảm cân nếu thừa cân, bởi thừa cân là yếu tố nguy cơ độc lập của bệnh này
• Phụ nữ mang thai nên biết rằng triệu chứng thường giảm nhiều sau sinh, nên hướng xử trí trong thai kỳ thiên về nẹp và điều chỉnh tư thế
• Đi khám sớm khi thấy teo cơ vùng gò ngón cái hoặc yếu lực tăng dần, vì đến giai đoạn đó thì hồi phục chậm hẳn

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên khám chuyên khoa Thần kinh hoặc Cơ xương khớp khi tê tay về đêm kéo dài trên vài tuần, khi phải thức giấc nhiều đêm vì tê, khi yếu lực cầm nắm, và ngay lập tức khi thấy cơ vùng gò ngón cái nhỏ đi.

Bác sĩ khám cảm giác từng ngón và làm các nghiệm pháp gõ, gập cổ tay để tái tạo triệu chứng. Đo dẫn truyền thần kinh xác nhận chẩn đoán và cho biết mức độ chèn ép, đây cũng là bước phân biệt với chèn ép rễ thần kinh cổ vốn gây tê theo dải khác. Xét nghiệm đường huyết và chức năng tuyến giáp thường được làm để tìm nguyên nhân nền. Hướng xử trí phụ thuộc mức độ, từ nẹp và điều chỉnh sinh hoạt tới can thiệp giải phóng ống cổ tay khi có teo cơ hoặc chèn ép nặng.