Hồi hộp và đánh trống ngực

Triệu chứng này là gì

Bình thường ta không cảm nhận được nhịp tim của mình. Đánh trống ngực là khi tim đập trở nên rõ tới mức chú ý được — có thể là đập nhanh, đập mạnh, đập không đều, hoặc cảm giác hụt một nhịp rồi đập bù một nhịp rất mạnh.

Nhịp tim được điều khiển bởi một hệ thống phát xung điện trong tim, chịu ảnh hưởng của hệ thần kinh tự chủ. Vì vậy nó phản ứng với rất nhiều thứ ngoài bệnh tim: lo âu, thiếu ngủ, cà phê, rượu, sốt, thiếu máu, cường giáp, mất nước. Điều này giải thích vì sao phần lớn trường hợp đánh trống ngực là lành tính.

Cách phân biệt hữu ích nhất là dựa vào hoàn cảnh xuất hiện và các biểu hiện đi kèm. Cảm giác hụt nhịp lẻ tẻ khi đang ngồi yên, hết nhanh, không kèm gì khác, thường lành tính. Ngược lại, tim đập rất nhanh khởi phát và kết thúc đột ngột, hoặc đánh trống ngực xuất hiện lúc đang gắng sức, hoặc kèm ngất, đau ngực, khó thở — đó là nhóm cần được đánh giá kỹ. Riêng ngất khi đang gắng sức luôn là dấu hiệu cần khám sớm chứ không nên bỏ qua.

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Ngất, hoặc gần ngất khi đang gắng sức
• Đánh trống ngực kèm đau tức ngực lan lên hàm hoặc cánh tay trái
• Khó thở nhiều đi kèm, hoặc phải ngồi dậy mới thở được
• Tim đập rất nhanh không đều kéo dài không tự hết
• Vã mồ hôi lạnh kèm da tái và choáng váng
• Đánh trống ngực kèm yếu nửa người hoặc nói khó
• Nhịp tim rất chậm kèm mệt lả
• Đánh trống ngực ở người đã biết có bệnh tim, và lần này khác hẳn mọi lần

Những nguyên nhân có thể gặp

• Lo âu, cơn hoảng sợ, căng thẳng kéo dài
• Cà phê, trà đặc, nước tăng lực, rượu bia và thuốc lá
• Thiếu ngủ hoặc gắng sức quá mức
• Sốt và mất nước
• Thiếu máu
• Cường giáp
• Hạ đường huyết
• Rối loạn nhịp tim, gồm nhiều dạng với mức độ khác nhau
• Bệnh van tim hoặc bệnh cơ tim
• Rối loạn điện giải
• Tác dụng của một số điều trị, gồm cả thuốc cảm chứa chất co mạch
• Giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh

Các nguyên nhân được liệt kê ngang hàng, không theo mức phổ biến. Vì cảm giác chủ quan giống nhau ở nhiều nguyên nhân rất khác, việc ghi lại nhịp tim thực tế lúc đang xảy ra có giá trị hơn nhiều so với mô tả bằng lời.

Lời khuyên

• Bắt mạch và đếm ngay khi đang có cơn: đặt hai ngón lên cổ tay, đếm trong ba mươi giây rồi nhân đôi, và ghi lại nhịp có đều hay không — đây là thông tin bác sĩ cần nhất và thường không có được vì cơn đã qua khi tới phòng khám
• Nhiều điện thoại và đồng hồ thông minh ghi được nhịp tim; lưu lại biểu đồ nếu có
• Ghi nhật ký cơn: thời điểm, kéo dài bao lâu, đang làm gì, đã ăn uống gì trước đó, có kèm choáng váng hay đau ngực không
• Cắt hoặc giảm mạnh cà phê, trà đặc, nước tăng lực và rượu bia rồi xem cơn có thưa đi không — đây là bước thử đơn giản và thường cho câu trả lời rõ
• Bỏ thuốc lá
• Ngủ đủ và giữ giờ giấc đều đặn
• Uống đủ nước, đặc biệt khi trời nóng hoặc sau khi vận động
• Ăn đúng bữa, không bỏ bữa để tránh hạ đường huyết
• Tập thở chậm khi cơn xuất hiện: hít vào bốn nhịp, thở ra chậm sáu nhịp
• Vận động đều đặn ở mức vừa sức; thể lực tốt làm nhịp tim nghỉ thấp hơn và ít cảm nhận đánh trống ngực hơn
• Rà lại cùng bác sĩ mọi thuốc và thực phẩm chức năng đang dùng, kể cả thuốc cảm mua không đơn
• Không tự lái xe khi vừa có cơn kèm choáng váng

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên đi khám khi cơn lặp lại thường xuyên, khi mỗi cơn kéo dài nhiều phút, khi tim đập không đều, khi kèm choáng váng, hoặc khi cơn xuất hiện lúc đang gắng sức. Cần đi khám sớm nếu bạn có bệnh tim từ trước, có người thân đột tử ở tuổi trẻ, đang mang thai, hoặc nếu đã từng ngất.

Chuyên khoa phù hợp là Tim mạch. Bác sĩ thường đo mạch và huyết áp, nghe tim, làm điện tim — nhưng điện tim chỉ ghi được nhịp tại thời điểm đo, nên nếu cơn thưa thì có thể cần đeo máy ghi điện tim liên tục trong một tới nhiều ngày để bắt được cơn. Ngoài ra bác sĩ thường làm xét nghiệm máu kiểm tra thiếu máu, chức năng tuyến giáp và điện giải, vì đây là những nguyên nhân ngoài tim rất thường gặp và xử lý được.