Khí hư bất thường và ngứa vùng kín

Triệu chứng này là gì

Âm đạo luôn có một lượng dịch tiết nhất định. Dịch này giữ ẩm, làm sạch tự nhiên và duy trì môi trường hơi toan giúp hạn chế vi khuẩn gây bệnh. Khí hư sinh lý thường trong hoặc trắng đục nhẹ, không mùi khó chịu, và thay đổi theo chu kỳ: loãng và trong nhiều hơn quanh thời điểm rụng trứng, đặc hơn vào các thời điểm khác.

Khí hư được coi là bất thường khi đổi màu sang vàng, xanh hoặc xám, khi có mùi hôi rõ, khi lượng tăng nhiều đột ngột, hoặc khi thay đổi tính chất thành vón cục như váng sữa. Các dấu hiệu này thường đi kèm cảm giác ngứa, rát ở vùng âm hộ, đôi khi kèm rát khi đi tiểu hoặc khi quan hệ.

Một điều quan trọng cần biết là môi trường âm đạo tự cân bằng được, và phần lớn can thiệp mạnh vào đó lại phá vỡ cân bằng thay vì giúp ích. Thụt rửa sâu, dùng dung dịch có tính sát khuẩn cao hay xà phòng thơm đều làm mất lớp vi khuẩn có lợi, khiến tình trạng dễ tái đi tái lại hơn.

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Sốt cao kèm đau bụng dưới và khí hư có mùi hôi
• Đau bụng dưới dữ dội đột ngột, đau tăng nhanh
• Ra máu âm đạo nhiều bất thường ngoài kỳ kinh
• Khí hư bất thường ở người đang mang thai, đặc biệt khi kèm đau bụng hoặc ra nước
• Loét, mụn nước hoặc vết trợt ở vùng sinh dục kèm sốt và đau nhiều
• Đau vùng chậu nhiều kèm buồn nôn và không đứng thẳng được
• Ra máu sau quan hệ lặp lại nhiều lần

Những nguyên nhân có thể gặp

• Nhiễm nấm âm đạo, thường khí hư trắng vón cục kèm ngứa nhiều
• Viêm âm đạo do vi khuẩn, thường khí hư xám loãng kèm mùi hôi rõ hơn sau quan hệ
• Nhiễm trùng lây qua đường tình dục
• Viêm vùng chậu, thường kèm đau bụng dưới và sốt
• Kích ứng do xà phòng thơm, dung dịch vệ sinh, băng vệ sinh hoặc đồ lót chất liệu bí
• Thụt rửa sâu làm mất cân bằng hệ vi khuẩn tại chỗ
• Thay đổi nội tiết trong thai kỳ, khi cho con bú, hoặc giai đoạn mãn kinh
• Khô rát âm đạo do thiếu nội tiết, hay gặp sau mãn kinh
• Đái tháo đường chưa được kiểm soát tốt, làm nhiễm nấm tái đi tái lại
• Quên rút băng vệ sinh hoặc dị vật để quên trong âm đạo

Các nguyên nhân trên được liệt kê ngang hàng, không theo mức phổ biến. Nhiều loại viêm nhiễm cho biểu hiện gần giống nhau nhưng cách điều trị khác hẳn, nên tự phán đoán rồi tự xử lý thường làm tình trạng kéo dài thêm.

Lời khuyên

• Ghi lại màu, mùi, tính chất khí hư và thời điểm trong chu kỳ; mô tả chính xác giúp buổi khám nhanh hơn nhiều
• Rửa vùng kín bằng nước sạch từ trước ra sau, mỗi ngày một tới hai lần, rồi lau khô nhẹ nhàng
• Không thụt rửa sâu bên trong âm đạo trong bất kỳ hoàn cảnh nào, kể cả khi đang có mùi khó chịu
• Không dùng xà phòng thơm, dung dịch sát khuẩn mạnh hay xịt khử mùi cho vùng kín
• Mặc đồ lót cotton rộng rãi, thay hằng ngày, và tránh mặc quần bó sát nhiều giờ liền
• Thay băng vệ sinh mỗi bốn tới sáu giờ trong kỳ kinh, và không để quên tampon quá thời gian khuyến cáo
• Thay ngay đồ tập hoặc đồ bơi ướt sau khi vận động, vì môi trường ẩm kéo dài là điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển
• Không gãi vùng đang ngứa; chườm mát bên ngoài nếu quá khó chịu
• Kiêng quan hệ trong đợt đang viêm cho tới khi khám và điều trị xong, và điều trị cho cả bạn tình khi bác sĩ có chỉ định, nếu không tình trạng sẽ tái đi tái lại
• Kiểm soát tốt đường huyết nếu có đái tháo đường, vì đây là yếu tố làm nhiễm nấm quay lại nhiều lần
• Khám phụ khoa định kỳ ngay cả khi không có triệu chứng

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên đi khám khi khí hư đổi màu hoặc có mùi hôi kéo dài quá vài ngày, khi ngứa rát không đỡ sau khi đã điều chỉnh vệ sinh và trang phục, khi tình trạng tái đi tái lại nhiều lần trong năm, khi kèm rát buốt khi đi tiểu hoặc đau khi quan hệ, hoặc khi có loét và mụn nước ở vùng sinh dục. Phụ nữ đang mang thai, người có đái tháo đường và người vừa có bạn tình mới nên đi khám sớm hơn mốc đó.

Chuyên khoa phù hợp là Sản phụ khoa. Bác sĩ thường hỏi về tính chất khí hư, chu kỳ kinh, biện pháp tránh thai và tiền sử viêm nhiễm, khám phụ khoa để quan sát trực tiếp, và thường lấy mẫu dịch để xác định tác nhân — bước này quan trọng vì các loại viêm nhiễm khác nhau được xử trí theo hướng khác nhau.