Nấm móng

Tổng quan

Nấm móng là tình trạng nấm xâm nhập và phát triển trong bản móng cùng giường móng bên dưới. Nấm thường đi vào từ bờ tự do hoặc từ hai bên móng, rồi lan dần về phía gốc. Vì móng mọc rất chậm — móng tay khoảng sáu tháng để thay mới hoàn toàn, móng chân tới mười hai tháng hoặc hơn — nên bệnh tiến triển chậm và cũng cần thời gian rất dài để hồi phục.

Móng chân bị nhiều hơn móng tay rõ rệt, do bàn chân thường xuyên ở trong môi trường kín, ẩm và tối bên trong giày. Nhóm nguy cơ cao gồm người mắc đái tháo đường, người có bệnh động mạch chi dưới, người cao tuổi, người đi giày kín cả ngày, vận động viên, và người có nấm da chân kèm theo.

Điều rất đáng lưu ý về mặt thực hành: không phải móng dày và đổi màu nào cũng là nấm. Vảy nến móng, chấn thương móng lặp lại do giày chật, và một số bệnh khác gây hình ảnh rất giống. Đây là lý do việc xét nghiệm xác định nấm trước khi bắt đầu điều trị có ý nghĩa thật sự — bởi phác đồ kháng nấm kéo dài nhiều tháng và có ảnh hưởng lên gan, không nên dùng khi chưa chắc chắn.

Các biểu hiện thường gặp

• Móng đổi màu vàng, nâu hoặc trắng đục, mất độ trong
• Móng dày lên rõ rệt, khó cắt
• Bề mặt móng xù xì, mủn, dễ vỡ vụn ở bờ
• Móng bong dần khỏi giường móng, tạo khoảng trống bên dưới
• Chất bột vụn tích tụ dưới móng
• Móng biến dạng, mọc cong vênh
• Có thể kèm nấm ở kẽ ngón chân hoặc lòng bàn chân
• Thường không đau, trừ khi móng dày cọ vào giày

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Vùng quanh móng sưng đỏ, nóng, đau nhiều và chảy mủ
• Sốt kèm sưng đau lan lên bàn chân hoặc bàn tay
• Ở người mắc đái tháo đường: bất kỳ vết loét hoặc tổn thương nào ở bàn chân
• Ngón chân đổi màu tím sẫm, lạnh và mất cảm giác
• Có vệt sẫm màu chạy dọc móng lan rộng dần hoặc lan ra da quanh móng

Lời khuyên

• Giữ bàn chân khô ráo, lau thật kỹ kẽ ngón sau khi tắm và trước khi đi tất
• Đi tất cotton thấm hút và thay tất mỗi ngày, thay ngay khi tất bị ẩm
• Luân phiên hai đôi giày để mỗi đôi có thời gian khô hoàn toàn, phơi giày nơi thoáng nắng
• Chọn giày rộng vừa đủ, vì giày chật gây chấn thương móng lặp lại và mở đường cho nấm
• Cắt móng ngắn và thẳng ngang, giũa mỏng bề mặt móng dày để thuốc bôi thấm được vào
• Dùng riêng bộ dụng cụ cắt móng cho ngón bị bệnh và khử khuẩn sau mỗi lần dùng
• Không đi chân đất ở phòng tắm công cộng, bể bơi và phòng thay đồ
• Điều trị đồng thời nấm da chân nếu có, bởi để nguyên thì nấm quay lại móng ngay sau khi ngừng thuốc
• Không dùng chung giày dép và không làm móng ở nơi không khử khuẩn dụng cụ
• Kiên trì đủ liệu trình dài mà bác sĩ kê, vì móng mọc chậm nên đánh giá kết quả phải tính bằng nhiều tháng
• Người mắc đái tháo đường cần kiểm tra bàn chân mỗi ngày và đi khám sớm với mọi tổn thương, dù nhỏ

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên khám Da liễu khi móng đổi màu và dày lên kéo dài, khi nhiều móng cùng bị, khi đau khi đi lại, và đặc biệt khi mắc đái tháo đường hoặc bệnh mạch máu chi dưới. Vệt sẫm màu chạy dọc móng cần được khám sớm vì có nguyên nhân khác cần loại trừ.

Bác sĩ lấy mẫu vụn móng để soi tươi và nuôi cấy tìm nấm. Bước này quan trọng vì gần một nửa các trường hợp móng bất thường không phải do nấm, mà phác đồ kháng nấm đường uống kéo dài nhiều tháng và cần theo dõi chức năng gan. Bác sĩ cũng sẽ đánh giá tuần hoàn ở chân và tìm nấm da kèm theo. Hướng xử trí phụ thuộc vào số móng bị, mức độ tổn thương và bệnh nền, nên kế hoạch của mỗi người khác nhau.