Ngứa và ra dịch bất thường vùng kín

Triệu chứng này là gì

Âm đạo bình thường luôn có một lượng dịch tiết giữ ẩm và bảo vệ, do một hệ vi khuẩn có lợi duy trì môi trường hơi toan. Dịch sinh lý trong hoặc trắng đục, không mùi khó chịu, và thay đổi về lượng lẫn độ đặc theo từng giai đoạn của chu kỳ — loãng và trong quanh thời điểm rụng trứng, đặc hơn ở nửa sau chu kỳ. Lượng dịch cũng tăng lên trong thai kỳ.

Điều bất thường là khi dịch đổi màu sang vàng, xanh hoặc xám, có mùi hôi hoặc mùi tanh, đóng thành mảng như bã đậu, hoặc đi kèm ngứa, rát, đau khi đi tiểu và đau khi quan hệ. Ở nam giới, dịch chảy ra từ lỗ tiểu kèm rát khi tiểu cũng thuộc nhóm cần được khám.

Ngứa vùng kín có thể xuất hiện mà không kèm dịch bất thường. Khi đó nguyên nhân thường nằm ở da chứ không ở bên trong, và việc rửa quá nhiều bằng dung dịch sát khuẩn lại là thứ duy trì vòng ngứa.

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Ra dịch hôi kèm sốt cao, ớn lạnh và đau bụng dưới nhiều
• Ra dịch bất thường ở người đang mang thai, nhất là khi kèm đau bụng hoặc ra nước
• Loét, vết trợt hoặc mụn nước đau ở vùng sinh dục
• Sưng nóng đỏ lan nhanh vùng sinh dục kèm đau dữ dội
• Ra máu âm đạo sau quan hệ hoặc sau mãn kinh
• Nổi khối vùng sinh dục to nhanh, cứng chắc hoặc loét

Những nguyên nhân có thể gặp

• Mất cân bằng hệ vi khuẩn âm đạo, dịch xám loãng kèm mùi tanh rõ hơn sau quan hệ
• Nhiễm nấm, dịch trắng đóng mảng như bã đậu kèm ngứa nhiều
• Nhiễm trùng roi và các bệnh lây qua đường tình dục khác
• Viêm cổ tử cung hoặc viêm vùng chậu
• Kích ứng do dung dịch vệ sinh, xà phòng thơm, băng vệ sinh hằng ngày, quần bó và chất liệu bí
• Giảm nội tiết sau mãn kinh, làm niêm mạc mỏng và khô gây rát
• Bệnh da vùng sinh dục như chàm, vảy nến hoặc lichen
• Đường máu cao chưa kiểm soát, làm nấm tái đi tái lại nhiều lần
• Dị vật bỏ quên như băng vệ sinh hoặc tampon, gây dịch rất hôi

Danh sách trên liệt kê ngang hàng và không xếp theo mức phổ biến. Các nguyên nhân này cần hướng xử trí khác hẳn nhau, mà nhìn tính chất dịch thì không đủ để phân biệt; đó là lý do tự mua thuốc đặt thường không giải quyết được và làm khó việc chẩn đoán về sau.

Lời khuyên

• Không tự mua thuốc đặt hay thuốc bôi trước khi đi khám; dùng sai loại làm triệu chứng mờ đi và khiến xét nghiệm sau đó khó kết luận
• Không thụt rửa sâu vào trong âm đạo, kể cả bằng nước sạch; việc này rửa trôi hệ vi khuẩn có lợi và làm dễ tái nhiễm hơn
• Rửa bên ngoài bằng nước sạch, mỗi ngày một tới hai lần, không dùng xà phòng thơm hay dung dịch sát khuẩn mạnh
• Lau từ trước ra sau sau khi đi vệ sinh
• Mặc quần lót cotton, thay mỗi ngày, tránh quần bó và quần jean chật nhiều giờ
• Thay băng vệ sinh mỗi bốn tới sáu giờ trong kỳ kinh và không dùng băng hằng ngày liên tục khi không cần
• Thay đồ bơi hoặc quần áo tập ướt ngay sau khi xong, không mặc ẩm kéo dài
• Không cạo sạch lông vùng kín thường xuyên, vì vi chấn thương do dao cạo là cửa vào của nhiễm trùng
• Không gãi dù rất ngứa; gãi làm trầy da và kéo dài vòng ngứa, có thể chườm mát để giảm tạm thời
• Dùng bao cao su và đi khám cùng bạn tình khi nghi ngờ bệnh lây qua đường tình dục, vì điều trị một phía thường dẫn tới tái nhiễm
• Kiểm soát đường máu theo lịch hẹn nếu đã được chẩn đoán, vì nấm tái phát nhiều lần thường liên quan tới điều này
• Với khô rát sau mãn kinh, dùng gel bôi trơn gốc nước khi quan hệ và trao đổi với bác sĩ về các lựa chọn khác

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên đi khám khi dịch đổi màu hoặc đổi mùi kéo dài quá vài ngày, khi ngứa không đỡ sau một tuần giữ vệ sinh đúng cách, khi tái phát nhiều lần trong năm, khi kèm đau bụng dưới, đau khi quan hệ hoặc rát khi đi tiểu, khi có bạn tình mới, và khi đang mang thai. Nam giới có dịch chảy từ lỗ tiểu cần đi khám sớm vì nhóm này thường liên quan tới bệnh lây qua đường tình dục.

Chuyên khoa phù hợp là Sản phụ khoa với nữ và Nam khoa hoặc Da liễu với nam. Buổi khám thường gồm quan sát vùng ngoài, đặt mỏ vịt để nhìn dịch và cổ tử cung, lấy mẫu dịch soi tươi hoặc nuôi cấy; tùy tình huống sẽ có thêm xét nghiệm sàng lọc bệnh lây qua đường tình dục. Nên tránh thụt rửa và không quan hệ trong khoảng một ngày trước khi đi khám để mẫu xét nghiệm phản ánh đúng.