Răng khôn mọc lệch

Tổng quan

Răng khôn là chiếc răng hàm mọc cuối cùng, thường trong khoảng mười tám tới hai mươi lăm tuổi. Cung hàm người hiện đại nhỏ hơn so với số răng cần chứa, nên tới lượt răng khôn thì thường không còn đủ chỗ. Kết quả là răng mọc lệch, mọc ngang, hoặc kẹt hoàn toàn trong xương.

Hai vấn đề thường gặp nhất đều đến từ vị trí sâu và khó làm sạch của nó.

Viêm lợi trùm: khi răng mới nhú một phần, một vạt lợi phủ lên mặt nhai tạo thành túi kín. Thức ăn và vi khuẩn chui vào đó mà bàn chải không với tới, gây viêm tái đi tái lại. Biểu hiện là sưng đau vùng góc hàm, khó há miệng, có khi sốt và nổi hạch cổ.

Sâu mặt sau răng số bảy: đây là hậu quả âm thầm và đáng tiếc nhất. Răng khôn mọc ngang chống vào mặt sau răng hàm kế bên tạo một khe hẹp không thể làm sạch được. Sâu răng bắt đầu từ đó và tiến triển ở vị trí mà bàn chải không tới được và mắt thường không nhìn thấy — nhiều khi chỉ phát hiện trên phim khi đã sâu tới tủy. Điều đáng nói là răng số bảy hoàn toàn khoẻ mạnh lại có nguy cơ mất chỉ vì chiếc răng bên cạnh.

Cần nói rõ: không phải răng khôn nào cũng phải nhổ. Răng mọc thẳng, đủ chỗ, ăn khớp và làm sạch được thì giữ lại bình thường. Chỉ định nhổ dựa vào hướng mọc, ảnh hưởng tới răng kế bên và số đợt viêm.

Các biểu hiện thường gặp

• Sưng đau vùng lợi ở góc hàm phía trong cùng
• Đau tăng khi nhai hoặc khi chạm vào vùng đó
• Khó há miệng, cứng hàm
• Hôi miệng và vị khó chịu ở vùng răng trong cùng
• Lợi phủ một phần lên mặt nhai của răng, ấn vào chảy dịch
• Nổi hạch dưới hàm cùng bên, đau khi sờ
• Sốt nhẹ trong đợt viêm
• Đau lan lên tai hoặc thái dương cùng bên
• Giắt thức ăn dai dẳng giữa răng khôn và răng kế bên

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Sưng nề lan ra má, xuống dưới cằm hoặc xuống cổ
• Sốt cao kèm rét run
• Khó nuốt, khó thở hoặc không há được miệng quá hai đốt ngón tay
• Chảy mủ nhiều kèm hôi miệng nặng
• Tê bì môi dưới hoặc cằm
• Đau tăng nhanh kèm mệt lả
• Sưng vùng dưới lưỡi làm lưỡi bị đẩy lên

Lời khuyên

• Đi khám và chụp phim khi răng khôn bắt đầu mọc, để biết hướng mọc trước khi có biến chứng
• Súc miệng bằng nước muối ấm loãng nhiều lần trong ngày, đặc biệt sau mỗi bữa ăn
• Dùng bàn chải đầu nhỏ hoặc bàn chải kẽ để làm sạch vùng răng trong cùng, nơi bàn chải thường khó với tới
• Bơm rửa nhẹ vùng lợi trùm bằng nước muối sinh lý theo hướng dẫn của nha sĩ khi có túi lợi
• Chườm mát bên ngoài má vùng sưng, mỗi lần khoảng mười lăm phút
• Không chườm nóng và không đắp nóng lên vùng sưng, vì nhiệt làm nhiễm khuẩn lan nhanh xuống các khoang sâu vùng cổ
• Không tự chích, rạch hay nặn vùng lợi sưng
• Tránh nhai bên răng đau và ăn đồ mềm trong đợt viêm
• Không tự mua kháng sinh uống lặp lại mỗi đợt viêm, bởi kháng sinh chỉ dập tạm đợt cấp còn nguyên nhân vẫn nguyên đó
• Đi khám lại sau mỗi đợt viêm để bác sĩ quyết định hướng lâu dài, vì viêm lợi trùm tái phát là chỉ định cần xem xét
• Sau khi nhổ: chườm mát trong hai mươi bốn giờ đầu, không súc miệng mạnh và không hút thuốc trong vài ngày để cục máu đông không bong ra

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên khám Răng Hàm Mặt khi răng khôn bắt đầu mọc, khi sưng đau vùng góc hàm, khi khó há miệng, và khi hay giắt thức ăn ở răng trong cùng. Cần đi cấp cứu ngay khi sưng lan xuống cổ, khi khó nuốt hoặc khó thở, vì nhiễm khuẩn từ răng khôn hàm dưới có thể lan vào các khoang sâu vùng cổ.

Nha sĩ khám vùng răng khôn và chụp phim toàn cảnh để xác định hướng mọc, độ ngầm, quan hệ với răng kế bên và khoảng cách tới ống thần kinh hàm dưới — thông số cuối cùng này quyết định mức độ phức tạp và nguy cơ tê môi sau nhổ. Chụp cắt lớp được chỉ định khi chân răng nằm sát ống thần kinh.

Chỉ định nhổ dựa vào hướng mọc gây hại cho răng kế bên, số đợt viêm lợi trùm, có nang quanh thân răng, hoặc yêu cầu của kế hoạch chỉnh nha. Răng khôn mọc thẳng, đủ chỗ và làm sạch được thì không cần nhổ — nha sĩ sẽ giải thích rõ trường hợp của từng người.