Rối loạn cương

Triệu chứng này là gì

Cương là một hiện tượng tuần hoàn: khi có kích thích, các động mạch nhỏ trong dương vật giãn ra, máu dồn vào các khoang xốp và hệ tĩnh mạch bị ép lại giữ máu ở đó. Quá trình này cần đồng thời ba thứ hoạt động tốt — mạch máu, dây thần kinh và nội tiết — cùng với trạng thái tâm lý phù hợp. Trục trặc ở bất kỳ khâu nào cũng làm cương không đạt hoặc không giữ được.

Thỉnh thoảng không cương được là chuyện xảy ra với hầu hết mọi người, nhất là khi mệt, thiếu ngủ, uống rượu hoặc đang căng thẳng. Điều đáng chú ý là khi tình trạng lặp lại thường xuyên trong khoảng ba tháng trở lên.

Chi tiết phân biệt quan trọng nhất là cương tự nhiên vào buổi sáng hoặc trong giấc ngủ còn hay không. Nếu còn, hệ mạch máu và thần kinh nhiều khả năng vẫn hoạt động và yếu tố tâm lý đóng vai trò lớn hơn. Nếu mất dần theo tháng, hướng cần nghĩ tới là nguyên nhân thực thể — và các động mạch ở đây nhỏ hơn động mạch vành nên thường biểu hiện tổn thương sớm hơn tim vài năm. Vì vậy đây được xem là một dấu hiệu cảnh báo sớm về tim mạch chứ không chỉ là chuyện riêng tư.

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Cương kéo dài trên bốn giờ kèm đau, không liên quan tới kích thích tình dục
• Mất khả năng cương xuất hiện đột ngột kèm tê vùng bẹn, yếu chân hoặc bí tiểu
• Xuất hiện cùng đau ngực hoặc khó thở khi gắng sức
• Dương vật cong gập rõ kèm đau và sờ thấy mảng cứng
• Kèm đau đầu dữ dội mới xuất hiện, nhìn mờ hoặc mất thị trường
• Kèm chảy dịch từ đầu vú hoặc tuyến vú to lên ở nam giới

Nhóm đầu tiên là cấp cứu tiết niệu: máu ứ lâu trong mô gây tổn thương không hồi phục, cửa sổ xử trí tính bằng giờ.

Những nguyên nhân có thể gặp

• Xơ vữa và tổn thương mạch máu nhỏ do tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc hút thuốc
• Đái tháo đường, ảnh hưởng đồng thời lên cả mạch máu lẫn dây thần kinh
• Suy giảm hormone sinh dục nam theo tuổi hoặc do bệnh lý tuyến yên
• Tác dụng không mong muốn của một số điều trị dài ngày, khá thường gặp và thường bị bỏ qua
• Lo âu, trầm cảm, căng thẳng kéo dài và áp lực trong mối quan hệ
• Ngừng thở khi ngủ và thiếu ngủ kéo dài
• Sau phẫu thuật hoặc xạ trị vùng chậu, hoặc sau chấn thương tủy sống

Danh sách trên liệt kê ngang hàng và không xếp theo mức phổ biến. Phần lớn trường hợp là nhiều yếu tố cộng lại — một nguyên nhân thực thể khởi đầu, rồi lo lắng về lần sau duy trì và khuếch đại vấn đề.

Lời khuyên

• Bỏ thuốc lá — đây là yếu tố tác động trực tiếp lên các mạch máu nhỏ và là việc có hiệu quả rõ nhất
• Hạn chế rượu bia, đặc biệt là trước khi quan hệ; rượu làm giảm ức chế nhưng làm giảm cả khả năng cương
• Vận động đều đặn ba mươi phút hầu hết các ngày, ưu tiên đi bộ nhanh, đạp xe vừa phải hoặc bơi
• Giảm cân nếu thừa cân, nhất là mỡ vùng bụng, vì nó liên quan trực tiếp tới hormone và mạch máu
• Ngủ đủ và xử lý ngáy hoặc ngừng thở khi ngủ nếu có, vì hormone sinh dục nam được tiết nhiều nhất trong giấc ngủ sâu
• Kiểm soát huyết áp, đường máu và mỡ máu theo lịch hẹn nếu đã được chẩn đoán
• Nói chuyện thẳng thắn với bạn đời; im lặng và né tránh thường làm lo lắng tăng lên và làm vòng lặp nặng thêm
• Giảm áp lực phải "thành công" trong mỗi lần quan hệ, vì chính nỗi lo đó kích hoạt phản ứng căng thẳng vốn cản trở cương
• Không tự mua các sản phẩm quảng cáo tăng cường sinh lý trên mạng hoặc ngoài hiệu: nhóm này thường chứa hoạt chất không khai báo, có chống chỉ định thật sự và đã gây tai biến
• Rà lại danh sách mọi thứ đang dùng hằng ngày và mang theo khi đi khám, nhưng không tự ngừng bất kỳ điều trị nào đang theo

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên đi khám khi tình trạng lặp lại trên ba tháng, khi cương tự nhiên buổi sáng mất dần, khi xuất hiện đột ngột, và khi đi kèm giảm ham muốn hoặc thay đổi tâm trạng kéo dài. Đây là lý do đi khám chính đáng như mọi triệu chứng khác, và trì hoãn thường bỏ lỡ cơ hội phát hiện sớm bệnh tim mạch hoặc đái tháo đường.

Chuyên khoa phù hợp là Nam khoa hoặc Tiết niệu. Buổi khám thường gồm hỏi kỹ diễn biến và tình trạng cương buổi sáng, đo huyết áp và vòng bụng, khám bộ phận sinh dục, cùng xét nghiệm đường máu, mỡ máu và hormone sinh dục nam; tùy trường hợp có thể cần siêu âm Doppler mạch dương vật. Vì đây thường là biểu hiện sớm của bệnh mạch máu, bác sĩ sẽ đánh giá luôn nguy cơ tim mạch.