U xơ tử cung

Tổng quan

U xơ tử cung là khối u lành tính hình thành từ lớp cơ của thành tử cung. Đây là loại u lành phổ biến nhất ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Khối có thể chỉ nhỏ vài milimét hoặc lớn tới mức làm biến dạng cả tử cung, và một người có thể có một hoặc nhiều khối cùng lúc.

Triệu chứng phụ thuộc chủ yếu vào vị trí chứ không chỉ vào kích thước. Khối nằm sát lòng tử cung dù nhỏ vẫn gây rong kinh và cường kinh rõ rệt. Khối nằm ngoài thành tử cung có thể rất to mà kinh nguyệt vẫn bình thường, chỉ gây chèn ép bàng quang hoặc trực tràng. Chi tiết này giải thích vì sao hai người có khối cùng kích thước lại có trải nghiệm hoàn toàn khác nhau.

U xơ phụ thuộc nội tiết nên thường lớn lên trong tuổi sinh sản và nhỏ lại sau mãn kinh. Điều này rất quan trọng khi cân nhắc hướng xử trí: một khối không gây triệu chứng ở người sắp mãn kinh thường chỉ cần theo dõi. Ngược lại, khối gây rong kinh kéo dài dẫn tới thiếu máu, hoặc khối ảnh hưởng tới khả năng mang thai, thì cần được xử trí chủ động.

Các biểu hiện thường gặp

• Kinh nguyệt ra nhiều và kéo dài hơn bình thường, phải thay băng liên tục
• Ra máu cục trong kỳ kinh
• Đau bụng kinh nặng hơn trước
• Bụng dưới to lên hoặc sờ thấy khối
• Đi tiểu nhiều lần do khối chèn vào bàng quang
• Táo bón hoặc cảm giác tức khi đi ngoài do khối chèn vào trực tràng
• Đau tức vùng chậu và đau khi quan hệ
• Da xanh, mệt mỏi, chóng mặt do thiếu máu vì mất máu kéo dài

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Ra máu âm đạo lượng rất nhiều, ướt đẫm băng trong vòng một giờ nhiều lần liên tiếp
• Đau bụng dưới dữ dội đột ngột kèm sốt
• Choáng váng, ngất, da tái, tim đập nhanh
• Bí tiểu hoàn toàn, không đi tiểu được
• Khối vùng bụng to lên rất nhanh trong vài tuần
• Ra máu âm đạo sau khi đã mãn kinh

Lời khuyên

• Ghi lại số băng vệ sinh dùng mỗi ngày và số ngày hành kinh, vì đây là thông tin bác sĩ cần nhất để đánh giá mức độ ảnh hưởng
• Đi xét nghiệm máu kiểm tra thiếu máu nếu kinh ra nhiều kéo dài, bởi mất máu từ từ rất dễ bị bỏ qua
• Ăn thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, gan, rau lá xanh đậm và đậu, kết hợp trái cây giàu vitamin C trong cùng bữa để hấp thu tốt hơn
• Giữ cân nặng hợp lý, vì mô mỡ tham gia sản xuất nội tiết và thừa cân liên quan tới u xơ phát triển
• Vận động đều đặn và ăn nhiều rau xanh, hạn chế thịt đỏ chế biến sẵn
• Không tự dùng các sản phẩm quảng cáo cân bằng nội tiết hay làm tan u xơ, vì nhóm này không có cơ sở và có thể ảnh hưởng ngược
• Đi khám và siêu âm định kỳ theo lịch bác sĩ hẹn để theo dõi kích thước khối
• Nói rõ kế hoạch sinh con với bác sĩ, bởi mong muốn có thai làm thay đổi hoàn toàn hướng xử trí được chọn
• Đi khám ngay khi ra máu bất thường thay đổi tính chất so với các tháng trước
• Không bỏ qua khám phụ khoa định kỳ chỉ vì đã biết mình có u xơ, vì các bệnh khác vẫn có thể xuất hiện song song
• U xơ là khối lành tính, nên phát hiện ra nó không đồng nghĩa với phải mổ; quyết định can thiệp dựa vào triệu chứng và ảnh hưởng thực tế

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên khám Sản phụ khoa khi kinh nguyệt ra nhiều hơn rõ rệt so với trước, khi kỳ kinh kéo dài trên bảy ngày, khi sờ thấy khối ở bụng dưới, khi đi tiểu nhiều lần không giải thích được, và khi có dấu hiệu thiếu máu. Ra máu sau mãn kinh luôn là lý do đi khám ngay, không có ngoại lệ.

Siêu âm là phương tiện chính, cho biết số lượng, kích thước và vị trí từng khối. Bác sĩ thường làm thêm xét nghiệm máu đánh giá thiếu máu. Khi khối nằm sát lòng tử cung hoặc khi có vấn đề về khả năng sinh sản, các thăm dò chuyên sâu hơn có thể được chỉ định. Hướng xử trí trải rộng từ theo dõi định kỳ tới các can thiệp khác nhau, và lựa chọn phụ thuộc vào tuổi, mức độ triệu chứng và mong muốn sinh con.