Viêm âm đạo do vi khuẩn

Tổng quan

Đây không phải nhiễm một loại vi khuẩn lạ từ bên ngoài mà là tình trạng mất cân bằng trong chính hệ vi khuẩn sẵn có của âm đạo. Bình thường nhóm vi khuẩn có lợi chiếm ưu thế và giữ môi trường hơi toan. Khi nhóm này giảm đi, các vi khuẩn khác vốn có mặt với số lượng nhỏ phát triển lên và tạo ra các chất có mùi tanh đặc trưng.

Các yếu tố làm mất cân bằng gồm thụt rửa âm đạo, dùng dung dịch vệ sinh nồng độ mạnh, quan hệ với nhiều bạn tình hoặc bạn tình mới, và hút thuốc lá. Đáng chú ý là thụt rửa — việc mà nhiều người làm với ý định giữ sạch — lại chính là một trong những nguyên nhân hàng đầu.

Dấu hiệu điển hình nhất là mùi tanh giống mùi cá, rõ hơn sau khi quan hệ và trong kỳ kinh, đi kèm khí hư loãng, màu xám trắng, tráng đều thành âm đạo. Khác với viêm do nấm, ở đây ngứa thường nhẹ hoặc không có. Bệnh không thuộc nhóm lây qua đường tình dục theo nghĩa chặt, nhưng có liên quan tới hoạt động tình dục, và nếu để kéo dài thì làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn vùng chậu cũng như biến chứng thai kỳ.

Các biểu hiện thường gặp

• Khí hư loãng, màu xám trắng, tráng đều thành âm đạo
• Mùi tanh rõ như mùi cá, nặng hơn sau quan hệ và trong kỳ kinh
• Ngứa nhẹ hoặc không ngứa, khác hẳn viêm do nấm
• Rát nhẹ khi đi tiểu ở một số trường hợp
• Lượng khí hư nhiều hơn bình thường một cách đều đặn
• Nhiều trường hợp không có triệu chứng, phát hiện khi khám định kỳ

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Sốt kèm đau bụng dưới hoặc đau vùng chậu
• Khí hư có mủ hoặc lẫn máu
• Chảy máu âm đạo bất thường ngoài kỳ kinh
• Đang mang thai và có ra dịch nhiều bất thường kèm đau bụng hoặc rỉ ối
• Đau khi quan hệ tăng dần kèm đau lan xuống lưng

Lời khuyên

• Bỏ hẳn thói quen thụt rửa âm đạo, vì đây là nguyên nhân hàng đầu và cũng là thứ dễ thay đổi nhất trong cả danh sách
• Chỉ rửa bên ngoài bằng nước sạch, không dùng dung dịch vệ sinh nồng độ mạnh và không xông hơi vùng kín
• Không dùng xà phòng thơm, sữa tắm có mùi hay khăn ướt tẩm hương ở vùng kín
• Lau khô nhẹ nhàng sau khi tắm và mặc đồ lót cotton thoáng khí
• Dùng bao cao su khi quan hệ, nhất là với bạn tình mới, vì tinh dịch làm thay đổi độ toan của âm đạo
• Hạn chế số bạn tình và giữ vệ sinh trước sau khi quan hệ ở mức đơn giản là rửa bên ngoài
• Bỏ thuốc lá, bởi hút thuốc liên quan rõ tới việc nhóm vi khuẩn có lợi giảm đi
• Đổi băng vệ sinh mỗi bốn giờ trong kỳ kinh và không dùng băng hằng ngày liên tục cả tháng
• Không tự mua thuốc đặt theo mách bảo, vì nhầm giữa viêm do vi khuẩn và viêm do nấm dẫn tới dùng sai thuốc và bệnh dai dẳng
• Hoàn thành đủ liệu trình bác sĩ kê ngay cả khi hết mùi sau vài ngày, bởi dừng sớm là lý do tái phát rất phổ biến
• Đi khám nếu tái phát nhiều đợt trong năm, vì cần đánh giá lại thói quen vệ sinh và các yếu tố đi kèm

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên khám Sản phụ khoa khi khí hư có mùi tanh kéo dài, khi lượng khí hư thay đổi rõ so với bình thường, khi triệu chứng tái phát sau mỗi lần xử trí, và luôn luôn khi đang mang thai vì tình trạng này liên quan tới sinh non.

Bác sĩ khám và lấy mẫu dịch để đo độ toan, soi tươi tìm các dấu hiệu đặc trưng, và làm nghiệm pháp mùi. Đây là những bước đơn giản nhưng quyết định, vì ba nguyên nhân gây khí hư thường gặp nhất có biểu hiện chồng lấn và không thể phân biệt chắc chắn bằng mô tả. Bác sĩ cũng sẽ cân nhắc tầm soát các bệnh lây qua đường tình dục khi có yếu tố nguy cơ, vì chúng thường đi cùng nhau.