Viêm bao gân De Quervain

Tổng quan

Ở bờ ngoài cổ tay, ngay dưới gốc ngón cái, có một đường hầm nhỏ chứa hai gân điều khiển động tác dạng và duỗi ngón cái. Bao bọc hai gân này là một lớp bao trơn giúp chúng trượt qua lại dễ dàng. Khi ngón cái phải hoạt động lặp lại quá nhiều, bao gân viêm và dày lên, đường hầm chật lại và mỗi lần gân trượt qua đều gây đau nhói.

Đây là bệnh rất hay gặp ở phụ nữ sau sinh, đến mức có tên gọi dân gian là bệnh của mẹ bỉm. Động tác bế trẻ với ngón cái dạng ra đỡ đầu, lặp lại hàng chục lần mỗi ngày cộng với thay đổi nội tiết sau sinh, tạo ra đúng điều kiện gây bệnh. Nhóm hay gặp khác gồm người dùng điện thoại bằng ngón cái nhiều giờ, thợ may, nhân viên thu ngân và người làm vườn.

Điểm đau khu trú rất rõ ở bờ ngoài cổ tay phía ngón cái. Có một nghiệm pháp đơn giản mà người bệnh tự làm được: nắm bàn tay lại với ngón cái gập vào trong lòng, rồi bẻ cổ tay về phía ngón út. Nếu đau nhói chói lên ở đúng vùng đó thì rất gợi ý bệnh này.

Các biểu hiện thường gặp

• Đau ở bờ ngoài cổ tay, ngay phía dưới gốc ngón cái
• Đau nhói khi bẻ cổ tay về phía ngón út với ngón cái gập vào lòng
• Đau khi cầm nắm, vắt khăn, mở nắp chai hoặc bế trẻ
• Sưng nhẹ và ấn đau ở vùng bờ ngoài cổ tay
• Cảm giác vướng hoặc lụp cụp khi cử động ngón cái
• Yếu lực khi kẹp đồ vật giữa ngón cái và ngón trỏ
• Đau lan lên cẳng tay hoặc xuống ngón cái

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Cổ tay sưng nóng đỏ lan rộng kèm sốt cao và rét run
• Đau dữ dội và biến dạng cổ tay ngay sau chấn thương
• Tê và yếu bàn tay tăng nhanh
• Bàn tay lạnh, tái hoặc tím
• Vết thương hở ở vùng cổ tay kèm chảy dịch đục

Lời khuyên

• Đổi cách bế trẻ sang dùng cả lòng bàn tay và cẳng tay đỡ, thay vì dạng ngón cái ra làm điểm tựa
• Đeo nẹp cố định ngón cái và cổ tay theo hướng dẫn, nhất là vào ban đêm và trong các đợt đau nhiều
• Chườm mát mười lăm phút vài lần mỗi ngày trong giai đoạn đang sưng đau
• Giảm dùng điện thoại bằng ngón cái, chuyển sang dùng ngón trỏ hoặc nhập liệu bằng giọng nói
• Dùng dụng cụ mở nắp chai và các dụng cụ có tay cầm to để giảm lực kẹp của ngón cái
• Chia nhỏ công việc dùng tay và nghỉ ngắn xen kẽ thay vì làm liên tục hàng giờ
• Tập kéo giãn nhẹ nhàng nhóm gân ngón cái sau khi hết đợt đau cấp, tăng dần theo hướng dẫn
• Tập tăng sức mạnh cơ vùng gò ngón cái ở giai đoạn hồi phục để phòng tái phát
• Không tự xoa bóp mạnh hay bẻ cổ tay để cố làm hết vướng, vì thao tác đó làm bao gân dày thêm
• Không tiêm nhiều lần vào vùng này theo lời mách bảo, bởi tiêm lặp lại làm gân yếu và có thể gây bạc màu da tại chỗ
• Người mới sinh nên biết rằng bệnh này thường cải thiện khi cách bế thay đổi và nội tiết trở lại bình thường, nên kiên trì với các biện pháp trên là hợp lý

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên khám chuyên khoa Cơ xương khớp hoặc Chấn thương chỉnh hình khi đau bờ ngoài cổ tay kéo dài trên ba tuần dù đã giảm hoạt động, khi ảnh hưởng tới việc chăm con hay công việc, và khi có sưng rõ tại chỗ.

Chẩn đoán chủ yếu dựa vào khám: ấn đúng điểm đau và làm nghiệm pháp bẻ cổ tay về phía ngón út. Siêu âm giúp xác nhận tình trạng bao gân dày lên và loại trừ các nguyên nhân khác vùng cổ tay. Bác sĩ cũng sẽ phân biệt với thoái hoá khớp gốc ngón cái, một bệnh gây đau gần đúng vị trí đó nhưng hướng xử trí khác hẳn. Phần lớn trường hợp cải thiện với nẹp và thay đổi thói quen dùng tay; các can thiệp sâu hơn chỉ đặt ra khi biện pháp bảo tồn không hiệu quả.