Viêm cơ tim

Tổng quan

Viêm cơ tim là tình trạng lớp cơ của tim bị viêm, làm giảm khả năng co bóp và gây rối loạn dẫn truyền điện. Nguyên nhân thường gặp nhất là nhiễm virus — chính các virus gây cảm cúm và nhiễm trùng đường tiêu hoá thông thường. Các nguyên nhân khác gồm phản ứng với một số thuốc, bệnh tự miễn và nhiễm khuẩn.

Điểm khiến bệnh này khó nhận ra là bối cảnh của nó: người mắc thường trẻ tuổi và vốn khoẻ mạnh, và triệu chứng xuất hiện sau một đợt ốm thông thường vài ngày tới vài tuần. Người bệnh nghĩ mình chỉ đang hồi phục chậm sau cảm cúm.

Dấu hiệu cần chú ý là mức mệt không tương xứng: hụt hơi khi leo một tầng cầu thang vốn trước đây leo dễ dàng, tim đập nhanh khi chỉ đi bộ nhẹ, tức ngực khi nằm. Kèm theo có thể là hồi hộp, phù chân và choáng váng.

Điểm an toàn quan trọng nhất và là lý do bài này tồn tại: tuyệt đối không gắng sức trong giai đoạn viêm và giai đoạn hồi phục. Cơ tim đang viêm rất dễ phát sinh rối loạn nhịp nguy hiểm khi phải làm việc nặng. Đây chính là cơ chế đằng sau các trường hợp đột tử ở người trẻ khoẻ mạnh quay lại tập luyện quá sớm sau một đợt "cảm cúm". Thời gian nghỉ tập được bác sĩ quyết định dựa trên diễn biến và các thăm dò, thường tính bằng tháng chứ không bằng tuần.

Phần lớn trường hợp hồi phục hoàn toàn. Một số ít diễn tiến thành bệnh cơ tim giãn và suy tim mạn tính, nên việc theo dõi sau khi khỏi vẫn cần thiết.

Các biểu hiện thường gặp

• Mệt mỏi và hụt hơi bất thường sau một đợt nhiễm virus
• Giảm rõ khả năng gắng sức so với chỉ vài tuần trước
• Đau hoặc tức ngực, có khi tăng khi nằm và giảm khi ngồi cúi ra trước
• Hồi hộp, tim đập nhanh cả khi nghỉ
• Khó thở khi gắng sức nhẹ hoặc khi nằm
• Phù hai chân
• Sốt nhẹ, đau mỏi cơ khớp
• Choáng váng khi thay đổi tư thế

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Đau ngực dữ dội kéo dài
• Khó thở nhiều, không nằm được
• Ngất hoặc gần ngất
• Tim đập rất nhanh hoặc rất chậm kèm choáng váng
• Phù tăng nhanh kèm bụng chướng
• Da tái, tay chân lạnh, vã mồ hôi
• Lú lẫn hoặc tiểu rất ít

Lời khuyên

• Ngừng hoàn toàn mọi hoạt động gắng sức ngay khi nghi ngờ, kể cả tập gym nhẹ, chạy bộ và các môn thể thao — đây là điều quan trọng nhất trong toàn bộ danh sách
• Chỉ quay lại tập luyện khi bác sĩ cho phép, sau khi các thăm dò cho thấy tim đã hồi phục; thời gian này thường tính bằng tháng
• Nghỉ ngơi đầy đủ trong giai đoạn cấp, ngủ đủ giấc và tránh làm việc nặng
• Đi khám sớm nếu thấy mệt và hụt hơi không tương xứng sau một đợt ốm, thay vì cho rằng mình đang hồi phục chậm
• Theo dõi và ghi lại nhịp tim lúc nghỉ mỗi sáng, vì nhịp tăng cao bất thường là dấu hiệu sớm
• Bỏ rượu bia hoàn toàn trong giai đoạn bệnh và hồi phục, vì rượu gây độc trực tiếp cho cơ tim
• Bỏ thuốc lá và tránh mọi chất kích thích
• Không tự dùng nhóm thuốc giảm đau kháng viêm không steroid, vì nhóm này có thể làm tình trạng viêm cơ tim nặng thêm
• Uống đủ nước và ăn nhạt nếu đã có dấu hiệu ứ dịch
• Nói với bác sĩ về mọi thuốc và thực phẩm chức năng đang dùng, kể cả thực phẩm bổ sung dành cho người tập thể hình
• Đi tái khám và siêu âm tim đủ lịch sau khi khỏi, bởi một phần người bệnh diễn tiến thành suy tim mạn tính cần phát hiện sớm

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên đi khám ngay khi thấy mệt, hụt hơi hoặc hồi hộp không tương xứng sau một đợt nhiễm virus, đặc biệt ở người trẻ vốn khoẻ mạnh. Cần đi cấp cứu khi đau ngực dữ dội, khó thở nhiều, ngất, hoặc khi tim đập rất nhanh kèm choáng váng.

Bác sĩ làm điện tâm đồ, xét nghiệm men tim và các chỉ số viêm, kết hợp siêu âm tim để đánh giá khả năng co bóp và tìm dịch màng ngoài tim. Cộng hưởng từ tim là thăm dò có giá trị cao trong bệnh này vì nó thấy được vùng cơ tim đang viêm và phù nề — điều mà siêu âm không phân biệt được.

Bác sĩ cũng phân biệt với hội chứng vành cấp, vì hai bệnh có thể cùng gây đau ngực và tăng men tim nhưng hướng xử trí khác hẳn. Người bệnh thường được theo dõi tại bệnh viện trong giai đoạn cấp vì nguy cơ rối loạn nhịp. Sau khi ra viện, việc tái khám để được xác nhận thời điểm an toàn quay lại vận động là bước bắt buộc, không phải tuỳ chọn.