Viêm cổ tử cung

Tổng quan

Cổ tử cung là phần thấp nhất của tử cung, nối vào âm đạo, và là cửa ngõ giữa đường sinh dục dưới với khoang tử cung phía trên. Khi lớp niêm mạc ở đây bị viêm, hàng rào ngăn vi khuẩn đi lên bị suy yếu — đó là lý do viêm cổ tử cung không được xử lý có thể dẫn tới viêm vùng chậu.

Nguyên nhân chia làm hai nhóm. Nhóm nhiễm khuẩn chủ yếu do các tác nhân lây qua đường tình dục, trong đó Chlamydia và lậu cầu là hai tác nhân quan trọng nhất vì chúng thường không gây triệu chứng gì nhưng lại để lại hậu quả lên vòi trứng. Nhóm không nhiễm khuẩn do kích ứng cơ học hoặc hoá chất: dị ứng với bao cao su, dung dịch thụt rửa, hoặc dụng cụ đặt trong âm đạo.

Cần phân biệt với lộ tuyến cổ tử cung — một trạng thái sinh lý rất hay bị gọi nhầm là bệnh. Lộ tuyến là hiện tượng lớp tế bào tuyến bên trong ống cổ tử cung lan ra mặt ngoài, gặp ở nhiều phụ nữ trẻ và ở người dùng thuốc tránh thai, bản thân nó không phải viêm và không cần can thiệp nếu không có triệu chứng. Việc đốt hay áp lạnh lộ tuyến khi chưa có chỉ định rõ ràng là điều nên tránh.

Các biểu hiện thường gặp

• Khí hư nhiều hơn bình thường, có thể màu vàng hoặc lẫn mủ
• Ra máu ít sau khi quan hệ hoặc ra máu lấm tấm giữa hai kỳ kinh
• Đau hoặc khó chịu khi quan hệ
• Đau âm ỉ vùng bụng dưới hoặc vùng chậu
• Đi tiểu nhiều lần, rát khi đi tiểu
• Rất nhiều trường hợp không có triệu chứng nào, đặc biệt khi do Chlamydia

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Sốt cao kèm đau bụng dưới dữ dội
• Ra máu âm đạo lượng nhiều ngoài kỳ kinh
• Đau vùng chậu tăng nhanh kèm nôn
• Ra máu âm đạo khi đang mang thai
• Ra máu âm đạo bất kỳ lượng nào sau khi đã mãn kinh

Lời khuyên

• Dùng bao cao su đều đặn và đúng cách, vì phần lớn nguyên nhân của bệnh này lây qua đường tình dục
• Đi tầm soát Chlamydia và lậu theo khuyến cáo nếu dưới hai mươi lăm tuổi hoặc có bạn tình mới, kể cả khi không có triệu chứng gì
• Đưa bạn tình đi khám cùng khi kết quả cho thấy tác nhân lây qua đường tình dục, vì chỉ xử lý một phía thì lây qua lây lại
• Kiêng quan hệ trong thời gian điều trị và cho tới khi bác sĩ cho phép trở lại
• Không thụt rửa âm đạo, bởi thao tác này vừa gây kích ứng vừa đẩy vi khuẩn lên cao hơn
• Dừng dùng dung dịch vệ sinh có mùi, khăn ướt tẩm hương và các sản phẩm xịt thơm vùng kín
• Đổi loại bao cao su nếu nghi ngờ dị ứng, và nói với bác sĩ về mọi sản phẩm đang dùng ở vùng kín
• Khám phụ khoa định kỳ và làm tầm soát ung thư cổ tử cung theo đúng lịch khuyến cáo theo tuổi
• Tiêm phòng theo khuyến cáo với các bệnh đã có vắc-xin liên quan tới cổ tử cung
• Không đồng ý đốt hay áp lạnh cổ tử cung chỉ vì siêu âm ghi lộ tuyến, hãy hỏi rõ bác sĩ vì sao cần làm
• Đi khám lại đúng hẹn sau điều trị để xác nhận đã khỏi, vì tác nhân im lặng có thể còn lại và gây hậu quả lên vòi trứng

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên khám Sản phụ khoa khi khí hư thay đổi kéo dài, khi ra máu sau quan hệ dù chỉ một lần, khi ra máu lấm tấm giữa chu kỳ, và khi có bạn tình mới hoặc bạn tình được chẩn đoán bệnh lây qua đường tình dục.

Bác sĩ đặt mỏ vịt quan sát trực tiếp cổ tử cung, lấy mẫu dịch tìm tác nhân và làm xét nghiệm tế bào cổ tử cung khi tới lịch. Chảy máu sau quan hệ là triệu chứng không được bỏ qua, vì ngoài viêm nó còn có thể do polyp hoặc tổn thương tiền ung thư, và chỉ có khám trực tiếp mới phân biệt được. Tầm soát các bệnh lây qua đường tình dục khác thường được làm cùng lúc, bởi chúng hay xuất hiện đồng thời.