Viêm vùng chậu

Tổng quan

Viêm vùng chậu là tình trạng nhiễm khuẩn lan lên phía trên cổ tử cung, ảnh hưởng tới nội mạc tử cung, vòi trứng, buồng trứng và các mô xung quanh. Vi khuẩn thường đi từ âm đạo và cổ tử cung ngược lên, phổ biến nhất là các tác nhân lây qua đường tình dục như Chlamydia và lậu cầu, thường phối hợp với các vi khuẩn khác.

Điều làm bệnh này nguy hiểm không nằm ở đợt cấp mà ở hậu quả để lại. Quá trình viêm ở vòi trứng để lại sẹo và dính, làm lòng vòi hẹp hoặc tắc. Hậu quả là vô sinh do tắc vòi, thai ngoài tử cung do trứng thụ tinh không di chuyển được về tử cung, và đau vùng chậu mạn tính kéo dài nhiều năm. Nguy cơ này tăng lên theo từng đợt viêm, nên mỗi lần chậm trễ đều để lại dấu vết.

Vấn đề lớn nhất trong thực hành là bệnh thường biểu hiện mờ nhạt. Nhiều phụ nữ chỉ thấy đau âm ỉ bụng dưới, khí hư nhiều hơn chút ít, và cho rằng đó là chuyện bình thường. Vì vậy ngưỡng đi khám nên đặt thấp: đau bụng dưới kéo dài ở phụ nữ trong độ tuổi sinh hoạt tình dục là lý do đủ để khám phụ khoa, không cần chờ tới khi sốt.

Các biểu hiện thường gặp

• Đau âm ỉ hoặc đau tức vùng bụng dưới, thường cả hai bên
• Khí hư nhiều bất thường, có thể màu vàng hoặc có mùi
• Đau khi quan hệ, nhất là khi giao hợp sâu
• Ra máu lấm tấm giữa chu kỳ hoặc ra máu sau quan hệ
• Sốt nhẹ, mệt mỏi, đôi khi buồn nôn
• Đau lan xuống vùng thắt lưng
• Đi tiểu nhiều lần và rát khi đi tiểu
• Kinh nguyệt trở nên đau hơn và kéo dài hơn trước

Dấu hiệu cần được đánh giá khẩn cấp

• Đau bụng dưới dữ dội kèm sốt cao trên ba mươi tám độ rưỡi và rét run
• Nôn liên tục không ăn uống được
• Bụng cứng, ấn đau khắp bụng
• Choáng váng, vã mồ hôi, tim đập nhanh
• Đau vai kèm đau bụng dưới ở người chậm kinh
• Ra máu âm đạo lượng nhiều kèm đau bụng dữ dội

Lời khuyên

• Đi khám sớm khi đau bụng dưới kéo dài, đừng chờ tới lúc sốt, vì tổn thương ở vòi trứng hình thành ngay trong giai đoạn triệu chứng còn nhẹ
• Dùng bao cao su đều đặn và đúng cách với mọi bạn tình, đây là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất
• Đi tầm soát Chlamydia và lậu theo khuyến cáo, bởi hai tác nhân này thường im lặng cho tới khi đã gây hậu quả
• Đưa bạn tình đi khám và xử trí cùng lúc, vì bỏ sót một phía dẫn tới tái nhiễm gần như chắc chắn
• Hoàn thành đủ liệu trình bác sĩ kê ngay cả khi hết đau sau vài ngày, dừng sớm là lý do bệnh chuyển thành mạn tính
• Kiêng quan hệ trong toàn bộ thời gian điều trị và cho tới khi được bác sĩ cho phép
• Không thụt rửa âm đạo, vì thao tác này đẩy vi khuẩn từ dưới lên cao hơn
• Xử lý dứt điểm mọi đợt viêm âm đạo và viêm cổ tử cung thay vì để tự khỏi, bởi đó chính là bước đầu của con đường đi lên
• Không đặt bất cứ vật gì vào âm đạo theo mách bảo dân gian, kể cả các loại lá và viên thuốc không rõ nguồn gốc
• Nói rõ tiền sử viêm vùng chậu với bác sĩ trước khi làm bất kỳ thủ thuật nào trong buồng tử cung
• Đi khám ngay khi chậm kinh kèm đau bụng nếu từng bị viêm vùng chậu, vì nhóm này có nguy cơ thai ngoài tử cung cao hơn hẳn

Những điều trên không thay thế việc thăm khám, và nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào ở mục khẩn cấp phía trên thì cần đi khám ngay.

Khi nào nên đi khám

Nên khám Sản phụ khoa ngay khi đau bụng dưới kéo dài trên vài ngày kèm khí hư bất thường, khi đau khi quan hệ, và khi có sốt kèm đau vùng chậu. Cần đi cấp cứu nếu đau dữ dội kèm sốt cao, nôn nhiều hoặc choáng.

Bác sĩ khám phụ khoa, trong đó dấu hiệu đau khi di động cổ tử cung là một chỉ điểm quan trọng. Xét nghiệm dịch tìm tác nhân, xét nghiệm máu đánh giá mức viêm và siêu âm đánh giá vòi trứng, buồng trứng thường được làm cùng lúc. Thử thai luôn được thực hiện, vì thai ngoài tử cung có bệnh cảnh rất giống và là tình huống cấp cứu. Điều trị thường được bắt đầu sớm dựa trên bệnh cảnh chứ không chờ đủ kết quả, chính vì hậu quả lâu dài của việc chậm trễ.